Jakie badania warto zrobić będąc na diecie roślinnej?

Amerykańskie Stowarzyszenie Dietetyczne wyraża stanowisko, że odpowiednio zaplanowane diety wegetariańskie, w tym diety ściśle wegetariańskie, czyli wegańskie, są zdrowe, spełniają zapotrzebowanie żywieniowe i mogą zapewniać korzyści zdrowotne przy zapobieganiu i leczeniu niektórych chorób. Dobrze zaplanowane diety wegetariańskie są odpowiednie dla osób na wszystkich etapach życia, włącznie z okresem ciąży i laktacji, niemowlęctwa, dzieciństwa, dojrzewania, oraz dla sportowców [1].
W wyrażonym stanowisku należy zwrócić przede wszystkim uwagę na stwierdzenie „odpowiednio zaplanowane” diety wegetariańskie. Bilansowanie diet roślinnych bywa sporym wyzywaniem dla osób początkujących, dlatego szczególnie wprowadzając dietę roślinną, ale także kontrolnie co kilkanaście miesięcy warto wykonywać badania laboratoryjne.

  • Witamina B12

Aby sprawdzić poziom tej witaminy można wykonać badanie ogólne poziomu witaminy B12, jednak istnieją także parametry pozwalające wcześniej wykryć niedobory. Należą do nich:
- kwas metylomalonowy (MMA) – czuły wskaźnik niedoboru witaminy B12,

- homocysteina – czynnik ryzyka miażdżycy- podwyższona w przypadku niedoborów witaminy B12

- holotranskobalamina – aktywna biologicznie forma witaminy B12, pozwala na wczesne  wykrycie niedoboru    

Pierwsze oznaki niedoboru witaminy B12,: zmęczenie, osłabienie, blada skóra, nudności, zaparcia, biegunki, zaburzenia neurologiczne.

Przygotowanie do badania: do laboratorium należy zgłosić się na czczo, a suplementację witaminą B12 przerwać na minimum 2-3 tygodnie przed badaniem.

Interpretacja wyników badania ogólnego witaminy B12 – należy sugerować się wytycznymi załączonymi do wyników badania, jednak z reguły norma wynosi 180 – 900 pmol/l.

Badanie warto wykonać przynajmniej raz w roku [2, 3].

Pamiętaj!

Mechanizm oszczędzania witaminy B12 polega na jej zwrotnym wchłanianiu wraz z żółcią z przewodu pokarmowego. Oznacza to, że w skrajnych warunkach organizm jest w stanie nawet od 2 do 6 lat opóźnić objawy niedoboru. Każdy organizm jest inny i każdy organizm posiada inne zapasy witaminy B12, jednak wniosek jest następujący – nawet będąc od kilku lat na diecie wegetariańskiej nie można zaprzestawać monitorowania poziom witaminy B12, ponieważ nigdy nie wiadomo kiedy wyczerpią się jej zapasy [2].

  • Żelazo i ferrytyna

Badanie poziomu żelaza może okazać się niewystarczające, jednak zbadanie poziomu żelaza razem z oznaczeniem stężenia ferrytyny daje razem dokładniejszy obraz. Stężenie ferrytyny pozwala ocenić zapasy żelaza zgromadzone w organizmie.

Objawy niedoboru żelaza: osłabienie, brak energii, blada skóra, słaba odporność [2].

Interpretacja wyników: w zależności od laboratorium, jednak przyjmując ogólnie:
- żelazo dla kobiet: 60–170 µg/dl oraz dla mężczyzn: 90–200 µg/dl
-ferrytyna dla kobiet: 10-200 µg/l oraz dla mężczyzn 15-300 µg/l [4]

  • Witamina D

Aktywną formą witaminy D, która odpowiada  za wielopoziomowe znaczenie witaminy D w organizmie, jest 1,25(OH)2D, natomiast najczęściej dokonuje się oznaczenia w surowicy stężenia formy nieaktywnej czyli 25(OH)D [5].

Objawy niedoboru witaminy D: słaba odporność, zmęczenie, ból pleców, zaburzenia nastroju, upośledzone gojenie ran, osteoporoza.

Interpretacja wyników 25(OH)D w surowicy:

-ciężki niedobór: 0-20 ng/ml
-deficyt: 20-30 ng/ml
-stężenie optymalne: >30-50 ng/ml
-stężenie wysokie: >50-100 ng/ml

-stężenie potencjalnie toksyczne: >100 ng/ml
-zatrucie: >200m ng/ml [5]

Zwróć uwagę na morfologię: MCV i MCHC

Wykonując morfologię krwi można znaleźć w niej wskaźniki takie jak MCV i MCHC.

MCV to wskaźnik średniej objętości krwinki czerwonej, natomiast MCHC to średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej. Wskaźniki te nie zastąpią badania poziomu witaminy B12, jednak  podwyższone MCV oraz obniżone MCHC mogą świadczyć o niedoborze tej witaminy [6, 7].

Oprócz badań ważnych na diecie wegańskiej należy pamiętać także o regularnym wykonywaniu pozostałych badań takich jak badanie ogólne moczu, glukoza na czczo, TSH, lipidogram czy OB. Badania laboratoryjne to jedna z najważniejszych składowych profilaktyki chorób i dbania o własne zdrowie, a wczesne wykrycie schorzeń daje większe szanse na powodzenie w  ich leczeniu.

 

 

Bibliografia:

  1. Stanowisko Amerykańskiego Stowarzyszenia Dietetycznego: diety wegetariańskie.
  2. Kibil I., Dieta roślinna w praktyce, Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2018.
  3. https://www.nhs.uk/conditions/vitamin-b12-or-folate-deficiency-anaemia/
  4. https://gastroenterologia-praktyczna.pl/a3848/Stezenie-ferrytyny.html/m337
  5. Czy umiemy wiarygodnie mierzyć stężenia klinicznie ważnych metabolitów witaminy D? Problemy i ich konsekwencje, Z. Bartoszewicz, A. Kondracka, R. Jaźwiec, Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Endokrynologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny, 2013.
  6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10757449
  7. Diagnostic Accuracy of Mean Corpuscular Volume in Delineating Vitamin B12 Deficiency, S. Patel, P. Dhupar, Bhattar, 2017.

 

 

Korzystając z naszej strony, wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies . Zaktualizowaliśmy naszą politykę przetwarzania danych osobowych (RODO). Więcej o samym RODO dowiesz się tutaj.