Migrena to nie tylko ból głowy

Czym jest migrena?

Migrena jest chorobą przewlekłą, ujawniającą się okresowo silnym, pulsującym bólem głowy któremu towarzyszą inne objawy, takie jak nudności, wymioty, oraz nadwrażliwość na hałas i światło.

Migrenę zalicza się do grupy pierwotnych bólów głowy o nieznanej etiologii. Choroba jest uwarunkowana genetycznie.  Nie poznano dotychczas przyczyny jej powstawania ani żadnego markera biologicznego potwierdzającego jej rozpoznanie. Rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych.

Obecnie powszechnie przyjmuje się, że migrenę należy postrzegać jako złożone zaburzenie sieci mózgowej o silnych podstawach genetycznych, które obejmuje wiele obszarów korowych, podkorowych i pnia mózgu [1].

Przyczyny występowania migreny

Przyczyny występowania migreny można podzielić na trzy główne  rodzaje, ze względu na  czynniki wywołujące atak migreny:

  • dietetyczne – migreny wywołane przez pożywienie, oraz napoje,
  • środowiskowe – wywołane przez głośne dźwięki, rażące światło, silne zapachy, zmiany pogody, zmiany ciśnienia, dym tytoniowy, oraz zanieczyszczenie powietrza,
  • fizjologiczne – wywołane zbyt długim lub zbyt krótkim snem, zbyt długą przerwa między posiłkami, zmęczeniem, stresem, aktywnością fizyczną.

Aby zapobiegać kolejnym atakom migreny należy dokładnie przeanalizować czynniki wywołujące migrenę na podstawie własnych obserwacji organizmu, oraz starać się im zapobiegać [2].

Czy to na pewno migrena?

Diagnozę postawić może wyłącznie lekarz, jednak przed wizytą warto zwrócić uwagę na objawy które towarzyszą migrenie, aby ułatwić lekarzowi poprawną diagnozę.

Ból migrenowy dotyczy zazwyczaj jednej strony głowy, umiejscowiony jest bardzo często za oczodołami lub w okolicach oczu. Ból nasila się podczas ruchu, szczególnie w trakcie wchodzenia po schodach.
Oprócz bólu można także zaobserwować inne objawy takie jak nadwrażliwość na światło, dźwięk, zapachy, zaburzenia widzenia,  nudności, osłabienie, pocenie się,  zmiany nastroju, nerwowość, irytację,  czy problemy z koncentracją.

Po pomoc lekarską należy udać się bezzwłocznie w przypadku gdy ból głowy przebiega z gorączką, gdy ból nasila się lub uniemożliwia przyciśnięcie brody do klatki piersiowej, lub gdy bólu głowy towarzyszy  również niewyraźna mowa i niedowład rąk lub/i nóg [2].

Leczenie migreny

Bólów głowy ciężko pozbyć się raz na zawsze, jednak możemy ograniczyć je  do minimum poprzez zapobieganie, które można określić jako poprawę jakości życia.

Leki przeciwbólowe uśmierzają ból, jednak nie sprawiają że migreny ustają i nie nawracają.
W przypadku bólu warto wybrać leki które zostały już wcześniej przetestowane. Na każdego mogą działać inne specyfiki, pomimo podobnych składników aktywnych.
Ważne jest, aby zacząć działać zanim ból się rozwinie. Czekanie aż migrena przejdzie sama może skutkować bólem tak silnym, że będzie on wymagał przyjęcia środków przeciwbólowych w formie dożylnej lub domięśniowej.
Aby przynieść natychmiastową ulgę można zastosować okłady – ciepłe lub zimne, w zależności od własnych obserwacji, gorący prysznic, zasłonięcie opaską oka leżącego po tej samej stronie po której występuje ból głowy, oddalenie się od światła i hałasu, oraz głębokie oddychanie [2].

Profilaktyka – klucz do dobrego samopoczucia

Aby zapobiegać migrenie, warto przyjrzeć się dokładnie własnemu organizmowi.
Pomocne będzie prowadzenie dzienniczka, na podstawie którego łatwiej zauważyć co mogło mieć wpływ na rozwój migreny. Dobrze prowadzony dzienniczek powinien zawierać następujące informacje:

  • opis bólu – jak długo trwał ból, o której godzinie się pojawił, gdzie występuje (umiejscowienie w głowie)
  • emocje w ciągu dnia – stres, spięcie, rozluźnienie
  • aktywność fizyczna – czy przed bólem wykonywana była aktywność fizyczna, spoczynek, lub praca
  • pożywienie – każdy posiłek w ciągu dnia
  • leki - zarówno na receptę, jak i suplementy diety
  • jakość życia – czy ból głowy przerwał wcześniej wykonywaną czynność, czy wpłynął na przebieg reszty dnia
  • kobiety – dzień cyklu miesiączkowego

Dieta

Jednym z najważniejszych sposobów zapobiegania migrenie jest dieta eliminacyjna, polegająca na unikaniu pokarmów wywołujących migrenę.  Do składników diety najczęściej przyczyniających się do występowania migren należą:

  1. Kawa

Problematyczne może być nie tylko picie kawy, lecz także jej odstawienie.
Bóle głowy związane z odstawieniem kawy mogą trwać nawet do 9 dni, a wywołać może je regularne picie zaledwie jednej filiżanki kawy dziennie. Aby uniknąć migreny warto zmniejszać dawkę stopniowo [3].

  1. Sery dojrzewające

Badania potwierdzają, że przyczyną występowania migreny po zjedzeniu serów dojrzewających jest  wysoka zawartość tyraminy. Tyramina jest związkiem który powstaje podczas bakteryjnego rozkładu aminokwasu tyrozyny podczas dojrzewania serów.
Tyramina znajduje się również w serach żółtych,  winie, ekstrakcie drożdżowym, czekoladzie i przetworzonych produktach mięsnych, jednak sery dojrzewające są jej najbogatszym źródłem [4].

  1. Alkohol

Migrena wywołana spożyciem alkoholu pojawia się zazwyczaj w ciągu trzech godzin, lub kolejnego dnia po spożyciu alkoholu.  Istotna jest ilość alkoholu, gdyż nadmiar bardzo często kończy się bólem głowy, jednak rodzaj alkoholu także ma znaczenie. Badania wykazały, że wino czerwone wywołuje migrenę znacznie częściej niż inne napoje alkoholowe, szczególnie u kobiet [5]. Niektóre badania sugerują, że powodem może być histamina, obecna także w mięsie, niektórych rybach, oraz serach [6]. Nietolerancja histaminy oprócz bólu głowy daje także objawy takie jak swędzenie skóry, wysypki skórne, oraz zmęczenie [7, 8].  Inne badanie wykazało, że przyjmowanie leku przeciwhistaminowego przed wypiciem czerwonego wina znacznie zmniejszyło częstotliwość bólu głowy u osób, które cierpią na migreny po spożyciu alkoholu [9].

  1. Mięso

Około 5% osób z migreną regularnie odczuwa ból głowy kilkadziesiąt minut po spożyciu przetworzonych produktów mięsnych [10]. Powodem mogą być azotyny – środki konserwujące obejmujące azotyn sodu i potasu [11]. Zapobiegają one rozwojowi drobnoustrojów, oraz pomagają zachować kolor i smak mięsa.
Najwięcej azotynów zawierają kiełbasy, szynki, boczek, oraz wędliny.
Ponadto, niektóre rodzaje przetworzonych mięs mogą zawierać duże ilości histaminy [12].

 

Inne składniki diety wpływające negatywnie na występowanie migreny to glutaminian monosodowy [13], aspartam [14], sukraloza [15], owoce cytrusowe [16] oraz czekolada [17].

 

Rodzaj

Produkty

Napoje alkoholowe

Czerwone wino, wermut, szampan, piwo

Napoje z kofeiną

Kawa, herbata, napoje bezalkoholowe zawierające kofeinę

Produkty mleczne

Sery dojrzewające takie jak cheddar i parmezan, sery pleśniowe

Pieczywo

Zakwas, pieczywo na świeżych drożdżach

Warzywa i owoce

Bób, fasola włoska, soja, kapusta kiszona, groch, przejrzałe banany, suszone owoce

Mięso

Solone i przetworzone mięso – szynka, peklowana wołowina, kiełbasa, bekon, dania gotowe, suszone mięso, wątroba

Orzechy

Orzeszki ziemne, masło orzechowe

Zupy

Zupy w puszkach i w proszku – zawierające L-glutaminian

Słodycze

Czekolada

Przyprawy  i dodatki

Glutaminian sodu, sos sojowy, azotan sodu, marynaty, aspartam

„Popularne wyzwalacze pokarmowe” Raymond J., Migrena, REBIS, Poznań, 2004.

 

Oprócz wyżej wymienionych składników diety warto także zwrócić uwagę na regularne spożywanie posiłków, unikanie głodu, oraz indywidualne reakcje na dane grupy pokarmów.  Należy pamiętać, że spożycie niektórych pokarmów może wywołać migrenę nawet kilkanaście godzin po spożyciu danego produktu [18, 19].

Co stosować, aby zapobiegać migrenie?

  • Lapiężnik

Badania udowodniły, że stosowanie 75mg ekstraktu z lapiężnika dziennie zmniejszyło częstość występowania migren w porównaniu do grupy placebo [20, 21].

  • Koenzym Q10

Koenzym Q10 (CoQ10) będący przeciwutleniaczem odgrywa istotną rolę w metabolizmie energetycznym. Jest wytwarzany zarówno przez ludzki organizm, jak i obecny w różnych produktach spożywczych. Należą do nich między innymi brokuły i natka pietruszki.
Jest również dostępny jako suplement diety.
W jednym z badań przyjmowanie 150mg CoQ10 przez 3 miesiące zmniejszyło występowanie migren aż o 61% u ponad połowy uczestników [22].

  • Witaminy i minerały

-kwas foliowy – niskie stężenie kwasu foliowego we krwi może być związane ze zwiększoną częstotliwością występowania migreny [23].

-magnez – badania wykazały, że osoby z niskim poziomem magnezu częściej cierpią na migreny w stosunku do osób dbających o jego poziom. Zwiększenie spożycia magnezu zmniejsza częstotliwość występowania migreny aż o 42% [24].
-ryboflawina  (wit. B2)– w przeprowadzonych badaniach przyjmowanie zwiększonej dawki ryboflawiny przez 3 miesiące zmniejszyło częstotliwość ataków migreny o połowę u 60% uczestników [25].

Woda

Woda, będąca podstawowym płynem w codziennej diecie człowieka, powinna być dostarczana w odpowiednich ilościach. Odwodnienie prowadzi do szeregu powikłań zdrowotnych, w tym bólów głowy, także migrenowych. Co więcej, wypicie wody w trakcie trwania ataku migreny może zmniejszyć intensywność, oraz długość trwania migreny.

 

 

Piśmiennictwo:

  1. Stępień A., Neurologia, Medical Tribune Polska, Warszawa, 2014.
  2. Raymond J., Migrena, REBIS, Poznań, 2004.
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15448977
  4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/3525654
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2894493
  6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7579128
  7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17490952
  8. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23579881
  9. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8005453
  10. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/4117590
  11. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11993611
  12. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10779289
  13. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27189588
  14. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7936222
  15. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16618274
  16. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6498931
  17. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6498931
  18. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9237082
  19. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22644176
  20. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11410074
  21. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15623680
  22. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11972582
  23. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27110544
  24. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8792038
  25. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9484373
  26. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14979888

 

 

 

 

Korzystając z naszej strony, wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies . Zaktualizowaliśmy naszą politykę przetwarzania danych osobowych (RODO). Więcej o samym RODO dowiesz się tutaj.