TMAO: kolejny powód, dla którego warto wyeliminować z diety produkty odzwierzęce

N-tlenek trimetyloaminy (TMAO) to związek, który powstaje podczas trawienia karnityny (z czerwonego mięsa) oraz choliny (pochodzącej z jaj, drobiu, ryb, produktów mlecznych). Mikroflora jelitowa dzięki aktywności enzymatycznej może przekształcić karnitynę i cholinę w trimetyloaminę (TMA). TMA jest następnie wchłaniana i przekazywana do wątroby, gdzie pod wpływem monooksygenazy (FMO3) zostaje  przekształcona w N-tlenek trimetyloaminy (TMAO).
Podwyższony poziom L-karnityny zwiększa ryzyko choroby wieńcowej i epizodów sercowo-naczyniowych, w tym zawału i udaru – jednak tylko u pacjentów, u których podwyższony jest jednocześnie poziom TMAO. Udowodniono, iż po posiłkach bogatych w L-karnitynę poziom TMAO jest podwyższony tylko u osób spożywających mięso, natomiast u wegan i wegetarian pozostaje bez istotnych zmian. Dzieje się tak dlatego, ponieważ dieta zawierająca produkty odzwierzęce zmienia florę bakteryjną w jelitach. 

Znaczna konwersja choliny do TMA może zmniejszyć jej biodostępność, co może wpłynąć na powstawanie lipoprotein o bardzo niskiej gęstości, ze zwiększoną kumulacją trójglicerydów w wątrobie, co w konsekwencji może sprzyjać stłuszczeniu wątroby.
TMAO powoduje zaburzenie transportu cholesterolu do wątroby.  W tej sytuacji makrofagi wychwytują i transportują więcej cholesterolu do ściany naczyń, co negatywnie wpływa na stan układu sercowo-naczyniowego.

TMAO generuje miażdżycę tętnic poprzez tworzenie tzw. komórek piankowatych w ścianie tętnicy. Wysoki poziom TMAO wpływa na metabolizm lipidów, a odpowiedź zapalna sprzyja dysfunkcji śródbłonka i zwiększeniu aktywacji płytek krwi, co z kolei stymuluje proces wykrzepiania wewnątrznaczyniowego.

TMAO zwiększa stężenie wapnia w retikulum endoplazmatycznym w płytkach krwi, co w konsekwencji prowadzi do ich agregacji  i zwiększonego ryzyka wystąpienia ostrych zespołów wieńcowych.
Zwiększony poziom TMAO jest związany z niskim poziomem cholesterolu frakcji HDL oraz fosfolipidów w osoczu. Zwiększone stężenie TMAO we krwi wpływa na aktywność mikroflory jelitowej i przepuszczalność bariery jelitowej jak również na aktywność enzymów wątrobowych.
Stwierdzono bezpośredni związek pomiędzy stężeniem TMAO w osoczu a cukrzycą, ostrymi zespołami wieńcowymi, chorobą naczyń obwodowych.
Zwiększony poziom TMAO jest również związany z wyższym ryzykiem wystąpienia niewydolności nerek, zespołu metabolicznego, cukrzycy, niewydolności serca, nadciśnienia (poprzez nasilenie działania angiotensyny II).
Pacjenci z niewydolnością serca oraz z wysokim poziomem TMAO mają zwiększone ryzyko zgonu, niezależne od innych czynników ryzyka i od wskaźników kardiologicznych. Stężenie TMAO koreluje dodatnio ze stężeniem markerów niewydolności serca (nt-proBNP) oraz z dysfunkcją rozkurczową mięśnia sercowego.
Stwierdzono, że istnieje odwrotna korelacja między poziomami TMAO i szybkością filtracji kłębuszkowej (eGFR). TMAO powoduje uszkodzenie, włóknienie kłębuszków nerkowych, co prowadzi do zaburzenia  funkcji nerek.
Rezygnacja z produktów pochodzenia zwierzęcego, duże spożycie warzyw i owoców wiąże się z istotną redukcją wytwarzania TMAO, co za tym idzie – eliminacją jego toksycznego wpływu na komórki ciała.
Skład jelitowej flory bakteryjnej uzależniony jest od rodzaju diety. Dieta bogata w L-karnitynę powoduje, że w jelicie jest więcej bakterii przekształcających ten związek w TMAO, podczas gdy osoby na diecie roślinnej  mają ograniczone zdolności syntezowania TMAO, co wyjaśnia pozytywny wpływ diety wegańskiej na stan układu krążenia 

 


Bibliografia
Koeth RA, Wang Z,  Levison BS i wsp.  Intestinal microbiota metabolism of L-carnitine, a nutrient in red meat, promotes atherosclerosis. Nat Med. 2013 May; 19(5): 576–585.
Leustean AM, Ciocoiu M, Sava A i wsp. Implications of the Intestinal Microbiota in Diagnosing the Progression of Diabetes and the Presence of Cardiovascular Complications. J Diabetes Res. 2018 Nov 12;2018: 5205126.

Al-Rubaye H, Perfetti G, Kaski JC. The Role of Microbiota in Cardiovascular Risk: Focus on Trimethylamine Oxide. Curr Probl Cardiol. 2018 Jul 7. pii: S0146-2806(18)30079-3
Fogelman AM. TMAO is both a Biomarker and a Renal Toxin. Circ Res. 2015 Jan 30; 116(3): 396–397.

 

Lek. med. Maria Koziarkiewicz

Korzystając z naszej strony, wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies . Zaktualizowaliśmy naszą politykę przetwarzania danych osobowych (RODO). Więcej o samym RODO dowiesz się tutaj.