DETOX – recepta na długowieczność i szczupłą sylwetkę czy sposób na świetny biznes?

 

Diety detoksykacyjne w ostatnich latach zyskały na popularności. Powstały w Internecie grupy zrzeszające osoby będące na detoksach, a nawet tak zwane „wczasy odchudzające”, na których uczestnicy stosują diety detoksykacyjne.

Na czym polegają diety detoks?

Typowa dieta detoks obejmuje okres postu – głodówkę, lub ścisłą dietę z owoców, warzyw, soków owocowych i wody. Czasami detoks obejmuje również stosowanie ziół, herbat, suplementów lub w skrajnych przypadkach – lewatyw [1].

Jaki jest powód stosowania diet detoks?

Głównym powodem jest chęć utraty masy ciała, co zwykle jest obserwowane przy stosowaniu detoksów. Niektórzy ludzie twierdzą także, że czują się bardziej skupieni i pełni energii  w trakcie stosowania, oraz po zakończeniu diet detoks, a to wszystko za sprawą „odtrucia” organizmu. Oczyszczanie organizmu z toksyn to także wiodący powód, wskazywany przez osoby stosujące diety detoks [2].

Co tak naprawdę oczyszcza nasz organizm?

Z pewnością odpowiedzią na to pytanie nie są diety detoksykacyjne, gdyż moda na nie weszła kilka lat temu, a gatunek ludzki przetrwał czasy gdy nie słyszano jeszcze o owych dietach.

Kluczową rolę w oczyszczaniu organizmu odgrywa wątroba. Sprawia, że zbędne substancje stają się nieszkodliwe, a następnie zapewnia ich wydalenie z organizmu – z kałem, moczem, oraz potem. Zadaniem wątroby jest filtracja krwi, przetwarzanie składników odżywczych, usuwanie toksyn (np. z rozkładu leków), produkcja żółci, przetwarzanie i eliminacja bilirubiny – produktu odpadowego rozkładu czerwonych krwinek [3].

Oczyszczaniem organizmu zajmują się także płuca (filtracja szkodliwych substancji z powietrza), jelita, oraz nerki (uwalniają szkodliwe substancje z moczem) [4].

Z dietetycznego punktu widzenia poprawa samopoczucia może wynikać po prostu z wyeliminowania przetworzonej żywności, używek, oraz innych niezdrowych substancji z diety. Ponadto, spożywając duże ilości owoców i warzyw dostarczamy większe ilości witamin i składników mineralnych, których mogło nam wcześniej brakować [5].

Wpływ na utratę wagi

Dieta detoks wiąże się ze znacznym ograniczeniem kalorii – co jest powodem utraty masy ciała. Jednak po zakończeniu diety detoksykacyjnej istnieje duże ryzyko powrotu do poprzedniej wagi, gdyż utrzymanie tak niskiej kaloryczności w dłuższej perspektywie czasu,  bez pogorszenia stanu zdrowia jest niemożliwe. Ponadto, badania na kobietach wykazały, że już 48-godzinny detoks z drastycznym ograniczeniem kalorii zwiększa stężenie hormonu stresu – kortyzolu w organizmie, a wysoki jego poziom jest wrogiem odchudzania [6].

Zalety diet detoksykacyjnych

Nie można jednoznacznie stwierdzić, że diety detoks nie niosą za sobą korzyści. Jest to jednak związane głównie  ze zmianą składu diety – wyeliminowaniem produktów przetworzonych, zmniejszeniem kaloryczności diety, oraz większą podażą produktów wartościowych. Do zalet można zaliczyć wyeliminowanie produktów  zawierających metale ciężkie, ograniczenie ilości tłuszczów nasyconych, spożywanie zdrowych, naturalnych produktów, wypijanie dużej ilości płynów [5]. Te wszystkie korzyści da się jednak osiągnąć zmieniając skład swojej codziennej diety, bez konieczności przechodzenia na diety detoksykacyjne. Ponadto, zmieniając swoje nawyki żywieniowe wprowadzamy trwałe zmiany, a nie tylko przejściowy okres diety z terminem jego zakończenia i powrotem do starych nawyków.

Skutki uboczne

Ponieważ diety detoks wiążą się z drastycznym ograniczeniem kalorii, mogą powodować zmęczenie, drażliwość i brak koncentracji.
Długotrwały post może powodować niedobór witamin i minerałów, a także zaburzenie równowagi elektrolitowej, co może prowadzić do poważnych w skutkach problemów zdrowotnych.
Z uwagi na fakt, iż dieta detoks składa się głównie z produktów surowych, dla układu pokarmowego przyzwyczajonego do codziennej obróbki termicznej może być do poważne obciążenie, powodujące skurcze, wzdęcia, nudności, a nawet wymioty [7].
Należy także zwrócić uwagę na dodatki do diet detoksykacyjnych. Różne strony internetowe proponują suplementy jako uzupełnienie diet detoks, często o nieznanym składzie oraz pochodzeniu, bez żadnego potwierdzenia naukowego. Dla osłabionego organizmu takie terapie mogą skończyć się tragicznie.
Do najbardziej narażonych grup należą dzieci, młodzież, osoby starsze, niedożywione, kobiety w ciąży, karmiące piersią, osoby z cukrzycą, oraz z zaburzeniami odżywiania [8].

Ludzki organizm nieustannie narażony jest na działanie szkodliwych substancji – z pożywienia, powietrza, niewłaściwie stosowanych leków, oraz alkoholu. Za pomocą wewnętrznych mechanizmów obronnych zdrowy organizm  sam daje radę wyeliminować substancje, które nie są mu potrzebne.

Zamiast skupiać się na samodzielnym oczyszczaniu organizmu, lepiej wesprzeć narządy, które radzą sobie z jego oczyszczaniem.

Do podstawowych kroków ochrony wątroby należą szczepionki przeciw WZW, utrzymanie masy ciała w granicach normy, stosowanie zdrowej, zbilansowanej diety, opartej na produktach pochodzenia roślinnego, podejmowanie regularnej aktywności fizycznej, stosowanie leków, oraz suplementów według zaleceń lekarza, oraz ograniczenie alkoholu i używek [9, 10, 11].

 

 

Bibliografia:

  1. Wawer I., Matyska E., Uwolnij się od toksyn.
    2. Moore M., Why do people go on detox diets,Academy of Nutrition and Dietetics.
    3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279393/
    4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21057782
    5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26026145
    6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20368473
    7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19724266
    8. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22884574
    9. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30806110
    10. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27052013
    11. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29571977

 

Korzystając z naszej strony, wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies . Zaktualizowaliśmy naszą politykę przetwarzania danych osobowych (RODO). Więcej o samym RODO dowiesz się tutaj.