Dieta przy dnie moczanowej. Na co zwrócić uwagę?

Dna moczanowa jest jedną z najczęstszych postaci zapalenia stawów. Niektóre badania sugerują, że częstość występowania dny moczanowej wciąż wzrasta. Zbiega się to ze wzrostem występowania otyłości i zespołu metabolicznego [1]. W przeszłości nazywano ją „królową chorób i chorobą królów” lub „chorobą bogaczy”. Mimo, że dna moczanowa nie wchodzi w skład zespołu metabolicznego, to bardzo często występuje ze schorzeniami, które ten zespół obejmują [2].

Dna moczanowa, to dziedziczne zaburzenie metabolizmu puryn. Polega na nadmiernym gromadzeniu się kwasu moczowego we krwi, a następnie odkładaniu w tkankach trzewnych i powierzchniach stawowych.  Odkładanie kryształków kwasu moczowego przyczynia się to do powstania reakcji zapalnych, prowadząc do poważnych nawracających ataków ostrego zapalenia stawów [3].

Na co zwrócić uwagę w diecie?

Fruktoza

Ze względu na wzrost konsumpcji żywności przetworzonej wzrosła także produkcja syropu kukurydzianego oraz cukru trzcinowego. Są one głównym źródłem fruktozy w naszej diecie, której zwiększone spożycie jest jednym z czynników powstawania chorób cywilizacyjnych. Ponadto zwiększa ona wewnątrzkomórkowe wytwarzania kwasu moczowego. Dlatego osoby, które mają tendencję do podwyższonego kwasu moczowego lub stwierdzono u nich dnę moczanową powinni zdecydowanie ograniczyć spożycie fruktozy [4].

Białko

U podstawy dny moczanowej leży nieprawidłowy metabolizm puryn. Dlatego należy zwrócić uwagę na podaż białka, pochodzącego głównie z mięsa, ryb i owoców morza, nabiału oraz nasiona roślin strączkowych. Osoby spożywające produkty odzwierzęce często mają tendencję do nadmiernego spożycia białka. Ponadto występuje swego rodzaju moda na diety wysokobiałkowe. Jeżeli osoba z grupy ryzyka (zazwyczaj nieświadoma tego faktu) zacznie spożywać nadmierne ilości białka, choroba może się nagle ujawnić. Istotne jest też jakiego pochodzenia jest ten składnik. Jedno z badań wśród chińskiej populacji wykazało, że wyższe spożycie białka, pochodzącego głównie z drobiu, ryb i skorupiaków wiązało się ze zwiększonym ryzykiem dny moczanowej, podczas, gdy spożycie soi i innych nasion roślin strączkowych zmniejszało to ryzyko [5]. W innym badaniu również wywnioskowano, że mięso i owoce morza sprzyjają podwyższeniu stężenia kwasu moczowego, podczas gdy białko pochodzenia roślinnego nie wywoływało tego efektu [2].

Szczawiany

To substancje, które nie mogą być metabolizowana przez człowieka, wydalane głównie przez nerki. Powikłaniem nieleczonej dny moczanowej może być kamica nerkowa polegająca na odkładaniu się złogów. Kamienie nerkowe zazwyczaj zbudowane są ze szczawianu lub fosforanu wapnia, a także z cystyny lub kwasu moczowego [6].

Alkohol

Istnieje badanie, w którym picie piwa (dostarczanie etanolu), ma istotny wpływ na wzrost stężenia kwasu moczowego we krwi [7]. W innym badaniu porównano spożycie piwa alkoholowego i bezalkoholowego i w obydwu przypadkach wywoływało ono wzrost stężenia kwasu moczowego (oczywiście piwo alkoholowe większy). Zatem alkohol zdecydowanie wymaga ograniczenia w tym schorzeniu, a w szczególności piwo [2].

Kawa i herbata

Dotychczas mówiło się, że przy wystąpieniu dny moczanowej należy unikać kawy i herbaty. Czy rzeczywiście tak jest? Otóż badania mówią co innego. Kawa może się przyczynić nawet do obniżenia kwasu moczowego, zatem  jej spożycie może zmniejszać ryzyko wystąpienia dny moczanowej [8]. Ze względu jednak na podział zdania w tym zakresie osobiście zalecam zachować umiar. Na temat herbaty jest mniej badań, a dotychczas również zalecało się jej ograniczenie, zatem umiar w obydwu przypadkach będzie najlepszym rozwiązaniem.

Reasumując - co robić w przypadku podwyższonego kwasu moczowego?

·        Zmniejszyć spożycie produktów wysokobiałkowych – niemniej białko jest nam niezbędne. Dlatego warto udać się do specjalisty, by ustalił odpowiednią jego podaż.

·        Wyeliminować z diety wszelkie produkty bogate we fruktozę (słodycze, miód, gotowe kupne sosy, niealkoholowe napoje słodzone, suszone owoce i inne).

·        Wyeliminować alkohol.

·        Wyeliminować produkty bogate w szczawiany (szczaw, szpinak, czarna herbata, rabarbar, kakao).

·        Ograniczyć spożycie kawy i herbaty .

·        Zwiększyć produkty bogate w kwasy tłuszczowe oega-3 (działanie przeciwzapalne [9]).

·        Zwiększyć produkty bogate w błonnik pokarmowe (warzywa, owce, pełnoziarniste produkty zbożowe).

·        Pić duże ilości wody.

·        Ostatni posiłek spożyć minimum 4 godziny przed snem.

·        Ograniczyć spożycie sodu (związek z współwystępowaniem chorób nerek).

Jak widać choroba ta wiąże się ze sporymi restrykcjami. Jednak można spożywać duże ilości warzyw i nie należy zapominać o dobrym źródle tłuszczu. Z doświadczenia wiadomo mi również, że przestrzeganie diety bardzo skutecznie zmniejsza stężenie kwasu moczowego we krwi, tym samym łagodzi bóle stawów. Dodatkowo pomaga w zwalczaniu innych chorób współwystępujących, co jest często spotykane w omówionym schorzeniu. Racjonalna dieta wegańska lub wegetariańska zawsze będzie dobrym wyborem w tym wypadku.

 

 

Bibliografia:

1.       Dennis Wolff, in xPharm: The Comprehensive Pharmacology Reference, 2007. In Clinical Veterinary Advisor, 2013

2.       Randall N. Beyl, Laura Hughes,  Sarah Morgan: Update on Importance of Diet in Gout. American Journal of Medicine, The, 2016-11-01, Volume 129, Issue 11, Pages 1153-1158, Copyright © 2016 Elsevier Inc.

3.       The Heart in Rheumatic, Autoimmune and Inflammatory Diseases. Pathophysiology, Clinical Aspects and Therapeutic Approaches. 2017, Pages 349–364, Chapter 15 – Gout C. van DurmeR. Landewé

4.       Caitlin Batt, Niamh Fanning,  JillDrake I wsp.: Fructose malabsorption in people with and without gout: A case–control study. Volume 47, Issue 2, October 2017, Pages 257-263

5.       Gim Gee Teng, An Pan, Jian-Min Yuan I wsp.: Food Sources of Protein and Risk of Incident Gout in the Singapore Chinese Health Study. Arthritis Rheumatol. 2015 Jul; 67(7): 1933–1942.

6.       Elisabeth Matson, Anthony M. Reginato : Crystalline Disorders Associated With Renal Disease Including Oxalate Arthropathy.  Gout & Other Crystal Arthropathies, 2012

7.       T.  Ka1 , Y.  Moriwaki1 , S.  Takahash: Effects of Long-term Beer Ingestion on Plasma Concentrations

8.       Susanna C Larsson, Mattias Carlström : Coffee consumption and gout: a Mendelian randomisation study. Rheumatic diseases

9.       Abhishek A, Valdes AM, Doherty M. : Low omega-3 fatty acid levels associate with frequent gout attacks: a case control study.  Ann Rheum Dis 2016; 75: 784–5